Η διαχρονική θεσμική αδράνεια και το «εκρηκτικό» κοκτέιλ υποβάθμισης

Ρεπορτάζ: Δημότης Φυλής

Σε κατάσταση μόνιμης υποβάθμισης, κοινωνικής έντασης και θεσμικής παραίτησης παραμένουν συγκεκριμένες γειτονιές στα Άνω Λιόσια. Το πρόβλημα, το οποίο έχει ξεπεράσει προ πολλού τα όρια μιας απλής κοινωνικής δυσκολίας, έχει παγιωθεί ως μια ζοφερή πραγματικότητα για τους κατοίκους του Δήμου Φυλής. Παρά τις διαδοχικές κυβερνητικές εξαγγελίες, τη ροή ευρωπαϊκών κονδυλίων και τις σκόρπιες τοπικές παρεμβάσεις, το αποτέλεσμα επί του πεδίου κρίνεται από την ίδια την καθημερινότητα ως σχεδόν μηδενικό.

Το μοντέλο της αποτυχίας: Διαχείριση χωρίς αντίκρισμα

Η σημερινή εικόνα αποσύνθεσης δεν είναι τυχαία. Σύμφωνα με αναλυτές και κατοίκους της περιοχής, αποτελεί το άμεσο προϊόν ενός συγκεκριμένου μοντέλου πολιτικής διαχείρισης που εφαρμόζεται εδώ και δεκαετίες. Το μοντέλο αυτό στηρίζεται σε τέσσερις βασικούς πυλώνες:

• Επιδοματική πολιτική χωρίς αυστηρά κριτήρια και όρους κοινωνικής ένταξης.
• Αποσπασματικά προγράμματα στερούμενα συνέχειας και μακροπρόθεσμου σχεδιασμού.
• Παρεμβάσεις «βιτρίνας» χωρίς μετρήσιμα αποτελέσματα.
• Μια συστηματική λογική «στρουθοκαμηλισμού» και αποφυγής της ρίζας του προβλήματος.

«Βρισκόμαστε εγκλωβισμένοι σε έναν φαύλο κύκλο που αναπαράγει τον κοινωνικό αποκλεισμό, τη φτώχεια και την παραβατικότητα, τροφοδοτώντας μια διαρκή εστία έντασης με την τοπική κοινωνία», αναφέρει χαρακτηριστικά κάτοικος της περιοχής.

Καθημερινότητα σε «εμπόλεμη» ζώνη

Η πραγματικότητα για τους πολίτες στις γειτονιές των Άνω Λιοσίων είναι πλέον αβίωτη. Οι δημόσιοι χώροι υποβαθμίζονται συστηματικά, ενώ το αίσθημα ασφάλειας έχει εκμηδενιστεί σε συγκεκριμένα σημεία της πόλης. Παράλληλα, οι ανεξέλεγκτες πρακτικές που επιβαρύνουν το περιβάλλον (όπως η καύση υλικών και η παράνομη απόρριψη απορριμμάτων) συνθέτουν ένα σκηνικό οικολογικής υποβάθμισης.

Η διαρκής σύγκρουση των κατοίκων με τις δημοτικές υπηρεσίες για την αυτονόητη εφαρμογή της νομιμότητας έχει οδηγήσει σε μια βαθιά, παγιωμένη δυσπιστία απέναντι στους θεσμούς.

Στο κάδρο των ευθυνών Δήμος, Περιφέρεια και Κράτος

Οι ευθύνες για την παρούσα κατάσταση δεν μπορούν πλέον να κρυφτούν πίσω από επικοινωνιακά τεχνάσματα. Ο Δήμος Φυλής, η Περιφέρεια Αττικής αλλά και η κεντρική διοίκηση φέρουν διαχρονική και βαριά ευθύνη. Η αποτυχία τους εστιάζεται στην παντελή έλλειψη ενός ουσιαστικού σχεδίου ένταξης με δεσμευτικούς κανόνες, καθώς και στην άρνηση να συνδεθούν οι κοινωνικές παροχές με υποχρεώσεις και αυστηρό έλεγχο. Παράλληλα, η επιλεκτική εφαρμογή του νόμου άφησε ολόκληρες ζώνες στο έλεος της παραβατικότητας, την ώρα που κανένας αρμόδιος φορέας δεν προχώρησε ποτέ σε σοβαρή αξιολόγηση για τη διαχείριση και την αποδοτικότητα των χρηματοδοτούμενων προγραμμάτων.

Η ώρα της αλήθειας: Το σημείο χωρίς επιστροφή

Η κατάσταση στα Άνω Λιόσια έχει φτάσει στο οριακό σημείο μηδέν. Οι επικοινωνιακές δηλώσεις και οι σπασμωδικές κινήσεις έχουν εξαντλήσει τη δυναμική τους. Για την ανατροπή του σκηνικού απαιτείται άμεσα μια ριζική αλλαγή στρατηγικής που θα περιλαμβάνει:

• Οριζόντια και απαρέγκλιτη εφαρμογή του νόμου σε κάθε γειτονιά, χωρίς εξαιρέσεις και «άτυπες» ασυλίες.
• Σχεδιασμό προγραμμάτων ένταξης με αυστηρές αμοιβαίες υποχρεώσεις και μετρήσιμα οφέλη.
• Μηδενική ανοχή στην παραβατικότητα και πάταξη των εστιών εγκληματικότητας.
• Απόλυτη διαφάνεια και αυστηρή αξιολόγηση για κάθε ευρώ που εκταμιεύεται.

Το ζήτημα των Άνω Λιοσίων δεν είναι μια θεωρητική κοινωνιολογική άσκηση επί χάρτου. Είναι η ζωντανή αποτύπωση μιας μακροχρόνιας αποτυχίας της πολιτικής ηγεσίας, με άμεσο και καθημερινό αντίκτυπο στην ποιότητα ζωής χιλιάδων πολιτών. Όσο το πρόβλημα αντιμετωπίζεται με ημίμετρα, η υποβάθμιση θα συνεχίσει να καλπάζει, οδηγώντας την περιοχή σε πλήρη γκετοποίηση.