Η κατάθεση έξι φακέλων εκδήλωσης ενδιαφέροντος από τους μεγαλύτερους κατασκευαστικούς ομίλους της χώρας (ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ, ΑΚΤΩΡ, ΑΒΑΞ, ΕΚΤΕΡ κ.α.) σηματοδοτεί κάτι πολύ μεγαλύτερο από την έναρξη ενός έργου ΣΔΙΤ. Στην πραγματικότητα, αποτελεί την εκκίνηση μιας μακροχρόνιας σύμβασης που θα επηρεάσει τον πολεοδομικό και αναπτυξιακό χαρακτήρα της περιοχής για δεκαετίες

Το πραγματικό διακύβευμα δεν είναι ένα απλό κτιριακό έργο, αλλά ένα καθεστώς μακροχρόνιας εκμετάλλευσης. Και ενώ οι μεγάλοι όμιλοι εξασφαλίζουν «κλειδωμένα» και σταθερά έσοδα για σχεδόν τρεις δεκαετίες, οι κάτοικοι των Άνω Λιοσίων καλούνται να πληρώσουν το τίμημα: μια βίαιη υποβάθμιση της καθημερινότητάς τους, χωρίς κανένα απολύτως ανταποδοτικό όφελος για την τοπική κοινωνία.

Ο ρόλος του Δήμου Φυλής: Συνένοχη σιωπή ή πλήρης αδιαφορία;

Ενώ ο Δήμος Φυλής εμφανίζεται επικοινωνιακά ως ο «οικοδεσπότης» της επένδυσης, στην πραγματικότητα δεν έχει καμία απολύτως θεσμική εξουσία στον καθορισμό των όρων. Ο Δήμος δεν συμμετέχει στη λήψη των κεντρικών αποφάσεων. Ο ρόλος του περιορίζεται στο να παρέχει πολιτική κάλυψη και να διαχειριστεί τις τοπικές επιπτώσεις (κυκλοφοριακό χάος, συγκοινωνιακή ασφυξία, ηχορύπανση, κενά ασφαλείας).

Εδώ όμως προκύπτει ένα τεράστιο, αμείλικτο ερώτημα που ζητάει απαντήσεις:

Πώς και γιατί αποδέχτηκαν οι αρμόδιοι —ο Δήμαρχος και η διοίκησή του— τη δημιουργία αυτής της επένδυσης;

Οι διοικούντες οφείλουν να μιλήσουν καθαρά στους δημότες, αντί να κρύβονται πίσω από φωτογραφίες και δελτία τύπου:

• Με ποια κριτήρια συναίνεσαν σε ένα έργο που θα ανατρέψει τη ζωή στα Άνω Λιόσια;
• Ποιο είναι το πραγματικό όφελος για την πόλη, όταν είναι ξεκάθαρο ότι οι φοιτητές θα ζουν μέσα σε μια αυτόνομη, κλειστή «πολιτεία» και δεν θα αφήνουν ούτε ευρώ στην τοπική αγορά;
• Τι είδους πιέσεις δέχτηκε ο Δήμαρχος για να βάλει την υπογραφή του και να στηρίξει ένα μοντέλο που εγκλωβίζει την περιοχή για 27 και πλέον χρόνια;

Και η ευθύνη δεν σταματά στον Δήμαρχο. Οι υπόλοιποι δημοτικοί σύμβουλοι, ποιος ακριβώς είναι ο ρόλος τους; Μελέτησαν σε βάθος το θέμα, τις επιπτώσεις και τις νομικές ασάφειες πριν δώσουν το πράσινο φως, ή απλώς αδιαφόρησαν, λειτουργώντας ως διακοσμητικά στοιχεία που σηκώνουν το χέρι για να εγκρίνουν τις αποφάσεις της κεντρικής διοίκησης; Η σιωπή τους απέναντι στις ανησυχίες των κατοίκων είναι εκκωφαντική.

Μηδέν Ουσιαστικό Όφελος – Μόνο Επιβάρυνση για τους Δημότες

Το μεγάλο επιχείρημα περί «οικονομικής τόνωσης» καταρρέει στην πράξη. Εφόσον οι φοιτητές θα στεγάζονται δωρεάν μέσα στις εστίες, η τοπική αγορά δεν θα δει καμία διαφορά. Αντίθετα, η τοπική κοινωνία θα επωμιστεί όλο το λειτουργικό κόστους:

• Κλειστό κύκλωμα αγοράς: Τα σύγχρονα campuses διαθέτουν δικά τους κυλικεία, εστιατόρια και καταστήματα που ελέγχονται από τον ανάδοχο. Τα χρήματα δεν θα πέσουν στα μαγαζιά της γειτονιάς.

• Οικονομική επιβάρυνση των δημοτών: Η ξαφνική καταπόνηση των δικτύων ύδρευσης/αποχέτευσης, ο τεράστιος όγκος επιπλέον σκουπιδιών και η φθορά των γύρω κοινόχρηστων χώρων θα βαρύνουν αποκλειστικά τις υπηρεσίες του Δήμου. Οι κάτοικοι των Άνω Λιοσίων θα πληρώνουν μέσω των δημοτικών τους τελών τη συντήρηση γύρω από μια ιδιωτική επένδυση, από την οποία οι ίδιοι δεν κερδίζουν τίποτα.

• Κυκλοφοριακό Έμφραγμα: Οι δρόμοι των Άνω Λιοσίων, που δεν σχεδιάστηκαν ποτέ για τέτοιο φόρτο, θα φλομώσουν από οχήματα τροφοδοσίας, ταξί και ΙΧ, μετατρέποντας το παρκάρισμα για τους μόνιμους κατοίκους σε καθημερινό μαρτύριο.

• Συγκοινωνιακή Ασφυξία: Οι ήδη οριακές γραμμές λεωφορείων και ο Προαστιακός θα «βουλιάξουν» από χιλιάδες νέους χρήστες, αφήνοντας τους κατοίκους να κοιτούν τα γεμάτα λεωφορεία να προσπερνούν.

•  Κενά Ασφαλείας: Η δημιουργία ενός τεράστιου πόλου συγκέντρωσης νεολαίας σε μια περιοχή με ήδη υπαρκτά προβλήματα παραβατικότητας απαιτεί σοβαρή αστυνόμευση. Με τα τοπικά τμήματα υποστελεχωμένα, η ασφάλεια κατοίκων και φοιτητών μένει στον αέρα.

• Ηχορύπανση 24/7: Μια ήσυχη οικιστική ζώνη μετατρέπεται σε «ζώνη υψηλής όχλησης» με συνεχή κίνηση, delivery, εκδηλώσεις και φασαρία όλες τις ώρες της ημέρας και της νύχτας.

Το «κρυφό» αγκάθι: Ιδιωτικά οικόπεδα εκτός Κτηματολογίου

Το χάος γίνεται ακόμα πιο προκλητικό αν αναλογιστεί κανείς τη νομική και ιδιοκτησιακή προχειρότητα του έργου. Τα οικόπεδα στα οποία σχεδιάζεται να ανεγερθούν οι εστίες ανήκουν σε ιδιώτες και δεν έχουν καν δηλωθεί-περάσει στο Εθνικό Κτηματολόγιο!

Όταν η δημοτική αρχή δέχεται να ξεκινήσει ένα έργο με τη γη να βρίσκεται νομικά «στον αέρα», είναι ηλίου φαεινότερο ότι οι όποιες βιαστικές λύσεις επιβληθούν, θα γίνουν με πολεοδομικές αυθαιρεσίες δίπλα στα σπίτια των κατοίκων, περιπλέκοντας ακόμα περισσότερο την κατάσταση της περιοχής.

Πολιτική πραγματικότητα χωρίς ωραιοποιήσεις

Η Φυλή κινδυνεύει να βρεθεί ξανά στο ίδιο έργο θεατής. Σε μια περιοχή που έχει ήδη σηκώσει δυσανάλογα βάρη (όπως η χωματερή), της φορτώνουν τώρα μια «επένδυση» βιτρίνας.

Το μοντέλο των ΣΔΙΤ μετατρέπει δημόσιες υποδομές σε μακροχρόνια συμβόλαια σταθερής κερδοφορίας για ιδιωτικούς ομίλους. Το πραγματικό ερώτημα που πρέπει να απαντηθεί είναι σκληρό:

Γιατί η καθημερινότητα, η ηρεμία και η ποιότητα ζωής των κατοίκων των Άνω Λιοσίων θυσιάζονται για ένα έργο που θα τους αφήσει μόνο το χάος, χωρίς κανένα ουσιαστικό όφελος, με την ανοχή ή την αδιαφορία αυτών που υποτίθεται ότι εκλέχτηκαν για να τους προστατεύουν;

Για να γίνει απολύτως κατανοητό το πώς ο Δήμος μένει εκτός κάδρου, αρκεί να δούμε τα επίσημα βήματα που ακολουθούνται σε ένα έργο ΣΔΙΤ (Σύμπραξη Δημόσιου-Ιδιωτικού Τομέα). Η διαδικασία αυτή ελέγχεται εξολοκλήρου από την κεντρική κυβέρνηση (Υπουργεία) και τον πανεπιστημιακό φορέα (ΠΑΔΑ), αφήνοντας την τοπική αυτοδιοίκηση σε ρόλο απλού παρατηρητή.

Η διαδρομή μέχρι να μπουν οι μπουλντόζες χωρίζεται σε συγκεκριμένες, αυστηρές φάσεις:

Η Διαδρομή των ΣΔΙΤ: Από τα Χαρτιά στις Μπουλντόζες

1.Φάση Α': Προεπιλογή & Εκδήλωση Ενδιαφέροντος: Εδώ βρισκόμαστε τώρα.

Οι κατασκευαστικοί όμιλοι καταθέτουν τους φακέλους τους για να δείξουν ότι έχουν την οικονομική και τεχνική επάρκεια. Το Υπουργείο και το ΠΑΔΑ (Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής),  αξιολογούν ποιοι θα περάσουν στην επόμενη φάση. Ο Δήμος δεν έχει κανέναν λόγο στην επιλογή.

2.Φάση Β': Ανταγωνιστικός Διάλογος: Κρυφές διαβουλεύσεις.

Οι προκριθέντες όμιλοι και ο δημόσιος φορέας (ΠΑΔΑ/Υπουργείο) κάθονται στο τραπέζι για να καθορίσουν τις τεχνικές, νομικές και οικονομικές λεπτομέρειες του έργου. Εδώ «κλειδώνει» το πώς θα λειτουργεί η εστία. Το τραπέζι αυτό είναι κλειστό για την τοπική κοινωνία.

3.Υποβολή Δεσμευτικών Προσφορών: Η τελική δημοπρασία.

Αφού συμφωνηθούν οι όροι, οι εταιρείες καταθέτουν τις τελικές, δεσμευτικές οικονομικές προσφορές τους. Όποιος ζητήσει τα λιγότερα χρήματα από το κράτος (ή προσφέρει την καλύτερη εκμετάλλευση) ανακηρύσσεται «Προσωρινός Ανάδοχος».

4.Έλεγχος από το Ελεγκτικό Συνέδριο: Νομική σφραγίδα.

Η τεράστια σύμβαση των 27 ετών στέλνεται στο Ανώτατο Δικαστήριο για έλεγχο νομιμότητας. Αν διαπιστωθούν «σκοτεινά» σημεία ή ασάφειες (όπως το πρόβλημα με τα οικόπεδα εκτός Κτηματολογίου), το έργο μπορεί να «κολλήσει» νομικά εκεί.

5.Κύρωση από τη Βουλή & Υπογραφές: Το τελικό κλείδωμα.

Η σύμβαση έρχεται προς ψήφιση στη Βουλή των Ελλήνων και παίρνει ισχύ νόμου. Αμέσως μετά, πέφτουν οι τελικές υπογραφές μεταξύ ΠΑΔΑ, Υπουργείου και του Ιδιώτη Αναδόχου. Η υπογραφή του Δημάρχου δεν χρειάζεται πουθενά.

6.Έκδοση Αδειών & Έναρξη Εργασιών: Οι μπουλντόζες.

Ο ανάδοχος εκδίδει τις απαραίτητες πολεοδομικές και περιβαλλοντικές άδειες από την κεντρική διοίκηση και ξεκινά την κατασκευή.

Το Πολιτικό Συμπέρασμα: Όπως φαίνεται από τα θεσμικά βήματα, ο Δήμος Φυλής δεν υπογράφει, δεν εγκρίνει και δεν ψηφίζει σε καμία φάση της διαδικασίας. Η Δημοτική Αρχή αποδέχτηκε τυφλά ένα έργο, γνωρίζοντας εξαρχής ότι είναι πλήρως αποκλεισμένη από τα κέντρα των αποφάσεων.