Του Παρατηρητή
Πριν ξεκινήσει οποιαδήποτε ανάλυση, οφείλουμε να ξεκαθαρίσουμε κάτι θεμελιώδες:
Το παρόν κείμενο δεν γράφεται με κακόπιστη διάθεση. Δεν είμαστε αντίθετοι στα έργα που στοχεύουν στην ανάπτυξη της περιοχής μας. Αντιθέτως, επιθυμούμε τα Άνω Λιόσια να αναβαθμιστούν, να εκσυγχρονιστούν και να αποκτήσουν προοπτική. Όμως η πραγματική ανάπτυξη δεν κρίνεται από μακέτες και δελτία Τύπου, αλλά από τη λειτουργικότητα, την ασφάλεια και τον σεβασμό στην καθημερινότητα του πολίτη.
Η κριτική που ασκείται είναι καλόπιστη και αποσκοπεί στο να αναδείξει τα σοβαρά κενά που, αν δεν καλυφθούν εγκαίρως, κινδυνεύουν να μετατρέψουν ένα ελπιδοφόρο έργο σε ένα ακόμη διαχρονικό πρόβλημα για την πόλη.
Η πρόσφατη προκήρυξη του διαγωνισμού για την ανέγερση φοιτητικών εστιών του ΠΑΔΑ στα Άνω Λιόσια παρουσιάζεται από τη διοίκηση του Δήμου Φυλής ως ιστορική επιτυχία. Και πράγματι, το έργο διαθέτει ορισμένα αναμφισβήτητα θετικά στοιχεία:
- Μόνιμη παρουσία φοιτητών: Περίπου 1.000 φοιτητές θα διαμένουν στην περιοχή καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, προσδίδοντας νεανική κινητικότητα.
- Δημιουργία θέσεων εργασίας: Σε τομείς όπως η φύλαξη, η καθαριότητα και η τεχνική συντήρηση, με πιθανή απορρόφηση τοπικού εργατικού δυναμικού.
- Πολιτιστικές υποδομές: Το Πολιτιστικό Κέντρο μπορεί να αξιοποιηθεί και από τους κατοίκους, φιλοξενώντας δράσεις και εκδηλώσεις.
- Πανεπιστημιακή ταυτότητα: Η Φυλή αποκτά, έστω έμμεσα, ένα πανεπιστημιακό αποτύπωμα που βελτιώνει την εξωτερική εικόνα της.
- Περιορισμένη οικονομική κίνηση: Μέρος της φοιτητικής δαπάνης θα κατευθυνθεί σε καφέ, μικρή εστίαση και μετακινήσεις.
Η αυταπάτη του οικονομικού οφέλους
Η αντίληψη, όμως, ότι οι φοιτητικές εστίες θα λειτουργήσουν ως μοχλός ουσιαστικής οικονομικής ανάκαμψης της τοπικής αγοράς είναι τουλάχιστον αφελής. Οι φοιτητές που στεγάζονται σε εστίες επιλέγονται με αυστηρά κοινωνικοοικονομικά κριτήρια, διαθέτουν περιορισμένους πόρους και, επιπλέον, η σίτιση παρέχεται εντός των εγκαταστάσεων.
Κατά συνέπεια, η καθημερινή κατανάλωση στην πόλη θα είναι μικρή και αποσπασματική. Τα Άνω Λιόσια κινδυνεύουν να λειτουργήσουν περισσότερο ως «χώρος ύπνου» και όχι ως ζωντανό φοιτητικό κέντρο.
Το κρίσιμο οικονομικό ερώτημα: Ποιος πληρώνει;
Από οικονομική άποψη, παραμένει απολύτως αδιευκρίνιστο ποιος θα επωμιστεί το κόστος αποζημίωσης των ιδιοκτητών της γης επί της οποίας θα ανεγερθούν οι εστίες.
Εάν το κόστος αυτό μετακυλιστεί στον Δήμο Φυλής, τότε μιλάμε για μια οικονομικά ολέθρια εξέλιξη, που θα προσθέσει ακόμη μία μόνιμη πληγή στον ήδη επιβαρυμένο δημοτικό προϋπολογισμό, εις βάρος των δημοτών.
Παράλληλα, τίθεται το ζήτημα των διαχρονικών αντισταθμιστικών οφελών για τον Δήμο, δεδομένου ότι το έργο υλοποιείται μέσω ΣΔΙΤ (Σύμπραξη Δημόσιου και Ιδιωτικού Τομέα).
Αφενός, δεν μπορεί –και ορθώς– να επιδιωχθεί υψηλό κόστος διαμονής για τους φοιτητές, άρα τα έσοδα θα είναι περιορισμένα.
Αφετέρου, ο ιδιώτης ανάδοχος θα επιδιώξει τη μέγιστη δυνατή απόδοση της επένδυσής του. Ποιο, λοιπόν, είναι το καθαρό και μετρήσιμο όφελος για τον Δήμο Φυλής;
Φοιτητούπολη χωρίς Πανεπιστήμιο
Το βασικό μειονέκτημα του εγχειρήματος είναι ότι η πόλη αναλαμβάνει τις συνέπειες ενός έργου που δεν συνδέεται οργανικά με την εκπαιδευτική της ταυτότητα. Οι φοιτητές δεν θα σπουδάζουν στην περιοχή, δεν θα κινούνται καθημερινά σε αυτήν και δεν θα ενσωματώνονται στον αστικό της ιστό.
Έτσι, η Φυλή κινδυνεύει να παγιωθεί ως βοηθητική υποδομή ενός άλλου αστικού κέντρου, χωρίς ρόλο, χωρίς όραμα και χωρίς πραγματική προστιθέμενη αξία.
Ασφάλεια και παραβατικότητα: το αποσιωπημένο ζήτημα
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η πλήρης αποσιώπηση της παραβατικότητας και της διακίνησης ναρκωτικών.
Η δημιουργία φοιτητικών εστιών, εκτός πανεπιστημιακού περιβάλλοντος και σε περιοχή χωρίς ακαδημαϊκή καθημερινότητα, μπορεί να καταστήσει τους φοιτητές ομάδα-στόχο εξωγενών παραβατικών συμπεριφορών – λόγω ηλικίας, περιορισμένων οικονομικών πόρων, άγνοιας της περιοχής και συχνής νυχτερινής μετακίνησης.
Ο κίνδυνος δεν προέρχεται από τους φοιτητές, αλλά από όσους ενδέχεται να εκμεταλλευτούν την παρουσία τους.
Κυκλοφοριακή ασφυξία και υποδομές
Η ανέγερση των εστιών συμπίπτει χρονικά με τη λειτουργία του γιγαντιαίου Logistics Center στη Φυλή, δημιουργώντας ένα εκρηκτικό μείγμα:
- Προαστιακός: Δρομολόγια ανά ώρα, υπερπλήρη τρένα, πρακτικά αδύνατη η μετακίνηση 1.100 επιπλέον ατόμων.
- ΟΑΣΑ: Ανεπαρκείς γραμμές με μεγάλες καθυστερήσεις.
- Οδικό δίκτυο: Συνύπαρξη λεωφορείων φοιτητών και βαρέων οχημάτων χωρίς νέες υποδομές ή παρακάμψεις.
Η ευθύνη της σιωπής
Οι περισσότεροι δημοτικοί σύμβουλοι επιλέγουν τον ρόλο του χειροκροτητή, εγκρίνοντας τα πάντα χωρίς ουσιαστική μελέτη. Έτσι, η περιοχή κινδυνεύει να συνεχίσει να λειτουργεί ως η «πίσω αυλή» της Αττικής, φιλοξενώντας απορρίμματα, logistics και υποδομές τρίτων, χωρίς στρατηγικό σχεδιασμό για την ποιότητα ζωής.
Τα Άνω Λιόσια δεν κινδυνεύουν από την παρουσία φοιτητών. Κινδυνεύουν να χάσουν τον χαρακτήρα τους αν μετατραπούν σε απλό χώρο φιλοξενίας, χωρίς ταυτότητα και χωρίς προοπτική.
Το έργο αυτό θυμίζει έντονα τις θριαμβολογίες του παρελθόντος, όπως στην περίπτωση της χρήσης του γηπέδου πάλης από την ομάδα μπάσκετ της ΑΕΚ, όπου υποσχέθηκαν ανάπτυξη και εμπορική άνθηση, χωρίς –μετά από δύο και πλέον χρόνια– κανένα ουσιαστικό όφελος για την πόλη.
Η ανάπτυξη είτε θα είναι πραγματική και βιώσιμη, είτε θα είναι απλώς ένα ακόμη χαμένο στοίχημα. Και αυτή τη φορά, το κόστος θα το πληρώσουν ξανά οι δημότες.
